یکشنبه, 25 دی 776 20:01

برگزاری جلسات علمی در دانشگاه عالی دفاع ملی

سه شنبه 10مهر 1397

صبح امروز نخستین کلاس درس ژئوپلیتیک و ژئواستراتژی را برای دانشجویان مقطع دکتری دانشگاه عالی دفاع ملی برگزار کردم. این ترم با شش نفر از دانشحویان ارتشی و پاسدار کلاس دارم. امروز بر روی نقشه، کلیاتی در مورد مسائل ژئوپلیتیک و ژئواستراتژی جهانی و ایران و منطقه توضیحاتی به آنها دادم. قصد داشتم اطلاعات و ادراک آنها را نسبت به مسائل روز محک بزنم و ذهن آنها را برای دریافت مطالب کلاس های آینده آماده کنم.
 
ساعت 10 جلسه ای با سردار دکتر شمس دولت آبادی، دکتر آجرلو، دکتر جنیدی، دکتر رستمی، دکتر علیپور  و دکتر قلی زاده داشتم. سال گذشته این جمع با محوریت اینجانب، پس از چند ماه کار دقیق و فشرده، مشخصات سرفصل های رشته ژئوپلیتیک جهان اسلام را در مقطع دکتری تنظیم و پیشنهاد داد. این پیشنهاد در شورای عالی دانشگاه بررسی و مقرر شد عنوان رشته به ژئوپلیتیک و ژئواستراتژی جهان اسلام تغییر کند. با توجه به تصمیم شورای عالی سیاستگذاری دانشگاه برای تغییر عنوان رشته دکتری تخصصی(P.H.D) «ژئوپلیتیک جهان اسلام» به «ژئواستراتژی و ژئوپلیتیک جهان اسلام»، لازم است در عناوین و محتوای دروس این دوره بازنگری اساسی صورت پذیرد، به همین دلیل جلسه امروز را تشکیل دادم. قرار شد این جلسات را تا اصلاح و بازنگری کامل ادامه دهیم.
 
بعد از ظهر جلسه مطالعات گروهی دانشجویان دوره دکتری این دانشگاه را برگزار کردم. عنوان مطالعه گروهی این دوره، «بررسی تطبیقی تغییر گفتمان آمریکا درباره جنگ آینده پس از شکست در جنگ های افغانستان و عراق» است. دانشجویان فصل دوم و سوم تحقیق شان را ارائه دادند. بنده تفاوت ژئوپلیتیک و ژئواستراتژی را برای دانشجویان شرح دادم. این دو از نظر مفاهیم نظری زیر مجموعه جغرافیای سیاسی هستند. وقتی که ما علائق ژئوپلیتیکی را با قدرت نیروی نظامی و به کارگیری نیروهای مسلح روی زمین پیاده کنیم، یعنی تأثیر عوامل جغرافیایی و محیط جغرافیای بر تنظیم و طرح ریزی استراتژی نظامی، در حقیقت علم ژئواستراتژی را پیاده کرده ایم. به دانشجویان گفتم نظریات ژئواستراتژی را بیشتر در کارشان وارد کنند. ما باید ژئواستراتژی آمریکا را در جنگ آینده در رابطه با خودمان بررسی کنیم. برای این موضوع باید تغییرات ژئواستراتژیک را در جهان و منطقه غرب آسیا بررسی کنیم.
نزاع جهانی برای توسعه قلمروهای ژئواستراتژیک آمریکاست. آمریکا دو قلمرو ژئواستراتژیک را مورد هدف قرار داده است. یک قلمرو ژئواستراتژیک، از اروپا شروع می شود به آفریقا و کشورهای جداشده از شوروی سابق مثل لتونی، استونی، دریای سیاه و حتی دریای سرخ می رسد. آمریکا و ناتو در این قلمرو ژئواستراتژیک در مقابل قدرت روسیه قرار دارند. به اعتقاد دکتر حافظ نیا این قلمرو، گسل غربی ژئواستراتژیک است که افغانستان و پاکستان و ایران و غرب آسیا در این منطقه قرار دارد. عراق در این قلمرو قبلاً زیر مجموعه اتحاد جماهیر شوروی بوده اما امروز خارج شده و آمریکایی ها بر این کشور مسلط شده اند. آمریکا با ایجاد داعش می خواست سوریه را از قلمرو ژئواستراتژیک روسیه خارج کنند، که نتوانست. ساختار نظامی سوریه، روسی است. ما با اهداف دیگری به کمک ملت و دولت سوریه رفتیم که عرض خواهم کرد. ما یک گسل ژئواستراتژیک دیگری در قسمت شرقی در اقیانوس آرام و چین و تایوان کره جنوبی و ژاپن داریم که بیشتر قدرت ماهیت اقتصادی دارد و آمریکایی ها با اقتصاد چین درگیر هستند. یک قلمرو ژئوکالچر و قدرت فرهنگی و بیداری سیاسی دیگری در این منطقه وجود دارد که آقای حافظ نیا آن را بیان نکرده است و آن گسل ژئوکالچر به رهبری انقلاب اسلامی است. این بیداری اسلامی، مکتب مقاومت را در لبنان و یمن و فلسطین و ... شکل داده است، حتی افغانی ها با الگوبرداری از انقلاب اسلامی شوروی¬ها را از کشورشان بیرون کردند. این قدرت فرهنگی، سیاسی و ایدئولوژیک، هم قدرت نظامی و اقتصادی نیز هست. آمریکایی ها به شت نگرانند روابط روسیه با ایران باعث شود قلمرو ژئواستراتژیک روس ها به خلیج فارس برسد. اگر ایران عضو سازمان شانگهای شود، این سازمان در مقابل ناتو قرار خواهد گرفت. هم چینی ها و هم هندی ها به نفت خلیج فارس نیاز دارند و علاقه به حضور نظامی در منطقه دارند. از نظر من به زودی چینی ها و هندی ها هم در این قلمرو حضور پیدا خواهند کرد. چین و هم هند مایل به گسترش روابط با ایران هستند. بنابراین در سطح کلان این منطقه، محل رقابت آمریکا، ناتو با روسیه است، اما ما هم بازی خودمان را در این منطقه داریم و یکی از قدرت های تأثیرگذار بر معادلات و رقابت ها هستیم.
تحلیل من این است که تا 5 سال اینده این رقابت ها منتهی به جنگ نخواهد شد. ما باید بدانیم آمریکا بعد از افغانستان و عراق علیه ما جنگی را علیه ما شروع می کنند یا خیر؟ پاسخ من منفی است.
از دانشجویان خواستم در این چارچوبی که بیان کردم به تحقیق خودشان بنگرند و اصلاحات لازم را انجام دهند.